Hoe bereken je de aanschaffingswaarde van crypto in België? Alles over FIFO en de voorgestelde meerwaardebelasting.

De tijden van fiscale onduidelijkheid voor Belgische crypto-investeerders lopen mogelijk ten einde. Waar we voorheen vaak in een grijs gebied vertoefden tussen het "normaal beheer van privévermogen" (belastingvrij) en "speculatie" (33% belasting), zou het wetsvoorstel waarover momenteel gedebatteerd wordt meer duidelijkheid scheppen, maar ook nieuwe verplichtingen. De kern van dit voorstel? Een voorgestelde vlakkere meerwaardebelasting van 10% op crypto-activa.

Om te bepalen op welk bedrag je precies die 10% belasting verschuldigd zou zijn als de wet er komt, moet je exact weten wat je cost basis of aanschaffingswaarde is. In België is de fiscus hierover formeel: je bent verplicht om de FIFO-methode (First In, First Out) te gebruiken. Dit lijkt op het eerste gezicht eenvoudig, maar voor wie regelmatig handelt of op verschillende platformen actief is, wordt dit snel een administratief labyrint. In dit artikel leggen we uit hoe je deze berekening correct uitvoert en hoe Cryptotax dit proces volledig voor jou automatiseert.

Wat is de 'Cost Basis' en waarom is het cruciaal voor je aangifte?

De cost basis (in het Nederlands de aanschaffingswaarde) is simpelweg het bedrag dat je oorspronkelijk hebt betaald voor je cryptomunten, inclusief de transactiekosten. Dit cijfer is essentieel omdat de Belgische belastingdienst niet kijkt naar je totale omzet, maar naar je gerealiseerde meerwaarde.

De formule is eenvoudig:

Verkoopprijs − Aanschaffingswaarde = Belastbare meerwaarde

Stel dat je 1 BTC hebt gekocht voor €30.000 en je verkoopt die later voor €50.000. Je meerwaarde bedraagt dan €20.000 en hierop zou je 10% belasting betalen, dus €2.000.

Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, zal deze winst gerapporteerd moeten worden in de personenbelasting. Voor de meeste beleggers zou dit gebeuren in de voorgestelde Box 1bis (onder de codes 1444/2444 voor wie de winst als divers inkomen aangeeft). Voor professionele activiteiten kan Box 2 (codes 1160/2160) relevant zijn.

Heb je verliezen geleden? Dan is de cost basis evenzeer van belang. Onder het voorgestelde systeem zou je verliezen onder bepaalde voorwaarden kunnen compenseren met winsten, wat je totale belastingdruk verlaagt.

Waarom FIFO de standaard is in België

Er bestaan verschillende methodes om te bepalen welke munten je "eerst" verkoopt wanneer je meerdere aankopen hebt gedaan:

• FIFO (First In, First Out): De eerst aangekochte munten worden als eerste verkocht.
• LIFO (Last In, First Out): De laatst aangekochte munten worden als eerste verkocht.
• HIFO (Highest In, First Out): De duurste munten worden als eerste verkocht.
• Gemiddelde kostprijs: Je gebruikt de gewogen gemiddelde aankoopprijs van al je munten.

In België is de keuze niet aan jou. Het wetsvoorstel schrijft expliciet de FIFO-methode voor. Dit betekent dat wanneer je een deel van je cryptoportefeuille verkoopt, de fiscus ervan uitgaat dat je de oudste munten eerst verkoopt — ongeacht op welk platform die aankoop plaatsvond.

Waarom FIFO? De wetgever kiest voor deze methode omdat ze objectief en eenduidig is. Er is geen ruimte voor strategisch kiezen welke "lot" je verkoopt om je belasting te optimaliseren. FIFO zorgt voor een consistent en verifieerbaar spoor dat zowel de belastingplichtige als de fiscus kunnen volgen.

Dit heeft een belangrijk gevolg: in een stijgende markt leidt FIFO doorgaans tot een hogere belastbare meerwaarde, omdat je oudste (en vaak goedkoopste) munten als eerste worden verkocht. Het is dus des te belangrijker om je administratie op orde te hebben.

Stap-voor-stap: hoe bereken je FIFO?

Stap 1: Verzamel je volledige transactiegeschiedenis

De basis van elke FIFO-berekening is een compleet overzicht van al je aankopen en verkopen. Dit omvat:

• Exchange-exports: Download je transactiegeschiedenis van platformen zoals Bitvavo, Kraken, Binance of Coinbase.
• On-chain transacties: Transacties via DeFi-protocollen, DEX's of direct vanuit je wallet worden niet altijd door een exchange geregistreerd. Deze moet je apart ophalen via de blockchain.
• OTC-aankopen: Heb je crypto gekocht via een peer-to-peer transactie? Bewaar het bewijs van betaling.

Stap 2: Bepaal de euro-waarde op het moment van transactie

Elke transactie moet worden gewaardeerd in euro op het exacte moment dat ze plaatsvond. Dit geldt zowel voor aankopen als voor verkopen. Als je BTC hebt gekocht met ETH (een crypto-naar-crypto transactie), moet je de eurowaarde van beide zijden van de transactie kennen op dat moment. Een crypto-naar-crypto swap wordt fiscaal behandeld als een verkoop van de ene munt gevolgd door een aankoop van de andere.

Stap 3: Reken transactiekosten mee

Transactiekosten (fees) verhogen je aanschaffingswaarde. Als je 1 ETH koopt voor €3.000 en €15 aan fees betaalt, dan is je cost basis €3.015 — niet €3.000. Bij verkoop verlagen fees je netto-opbrengst. Dit werkt in je voordeel: hogere kosten betekenen een lagere belastbare meerwaarde.

Vergeet ook de gas fees niet bij on-chain transacties. Deze netwerkkosten tellen eveneens mee in je cost basis.

Stap 4: Pas de FIFO-methode toe

Wanneer je verkoopt, koppel je de verkochte munten aan je oudste openstaande aankopen. Je werkt als het ware een wachtrij af: de eerste munt die erin ging, gaat er als eerste weer uit.

Concreet scenario: FIFO in de praktijk

Laten we dit illustreren met een realistisch voorbeeld. Stel, je hebt de volgende Bitcoin-transacties gedaan in 2025:

Je verkoopt 0,6 BTC op 20 juni. Hoe bepaal je de cost basis met FIFO?

Stap 1: De oudste aankoop wordt eerst toegewezen. Je hebt 0,5 BTC van 15 januari → deze worden volledig verkocht.

Cost basis voor deze 0,5 BTC: €20.000

Stap 2: Er resteert nog 0,1 BTC om toe te wijzen (0,6 − 0,5 = 0,1). Deze komen uit je volgende aankoop van 10 maart.

Cost basis voor deze 0,1 BTC: 0,1 × €50.000 = €5.000

Totale cost basis: €20.000 + €5.000 = €25.000

Verkoopopbrengst: 0,6 BTC × €60.000 = €36.000

Belastbare meerwaarde: €36.000 − €25.000 = €11.000

Verschuldigde belasting (10%): €1.100

Na deze verkoop heb je nog 0,2 BTC over uit je aankoop van maart (0,3 − 0,1 = 0,2 BTC), met een cost basis van €10.000. Deze vormen je "voorraad" voor toekomstige verkopen.

De rol van DAC8 en de Belgische fiscus

Wie denkt dat de fiscus toch niet kan controleren hoeveel crypto je bezit, moet rekening houden met de DAC8-richtlijn. Deze Europese richtlijn verplicht crypto-platformen om transactiegegevens van hun gebruikers automatisch te delen met de belastingdiensten van EU-lidstaten.

Concreet betekent dit:

• Exchanges zoals Bitvavo, Binance en Coinbase rapporteren je aan- en verkopen aan de Belgische fiscus.
• De rapportage omvat transactiebedragen, datums en wallet-adressen.
• De gegevensuitwisseling zal naar verwachting operationeel zijn vanaf 2026-2027.

Dit maakt handmatige spreadsheets steeds riskanter. Een foutje in je berekening of een vergeten transactie kan leiden tot een verschil tussen jouw aangifte en de gegevens waarover de fiscus beschikt. De gevolgen? Mogelijke boetes en een correctie van je belastingaanslag.

Vrijstellingen en nuances

De voorgestelde vrijstelling van €10.000

Het wetsvoorstel voorziet in een jaarlijkse vrijstelling van €10.000 per belastingplichtige op meerwaarden uit financiële activa (waaronder crypto). Dit betekent dat je pas belasting betaalt op het gedeelte van je winst dat deze drempel overschrijdt.

In ons voorbeeld hierboven bedroeg de meerwaarde €11.000. Na aftrek van de vrijstelling zou je slechts op €1.000 belasting betalen: €100 in plaats van €1.100.

De TOB is niet van toepassing

Een veelgestelde vraag: moet je de taks op beursverrichtingen (TOB) betalen bij het aan- en verkopen van crypto? Het antwoord is nee. De TOB is enkel van toepassing op transacties in gereglementeerde financiële instrumenten (aandelen, ETF's, obligaties). Cryptomunten vallen hier niet onder.

De uitdaging van complexe portefeuilles

De FIFO-berekening wordt een stuk complexer wanneer je portefeuille meer omvat dan eenvoudige aan- en verkopen:

Airdrops en hard forks

Als je gratis tokens ontvangt via een airdrop of een hard fork, is de cost basis doorgaans €0 (of de marktwaarde op het moment van ontvangst, afhankelijk van de fiscale behandeling). Dit betekent dat bij verkoop vrijwel de volledige opbrengst als meerwaarde wordt belast.

Staking rewards

Beloningen uit staking worden op het moment van ontvangst gewaardeerd tegen de dan geldende marktwaarde. Dit bedrag vormt je cost basis. Als je later verkoopt tegen een hogere prijs, betaal je enkel belasting op het verschil.

Transfers tussen eigen wallets

Een transfer van je Binance-account naar je Ledger hardware wallet is geen belastbaar moment. Er vindt immers geen verkoop plaats. Maar — en dit is cruciaal — je moet de cost basis correct "meenemen" naar de nieuwe locatie. Als je dit niet nauwkeurig bijhoudt, verlies je het FIFO-spoor en wordt je berekening onbetrouwbaar.

DeFi-transacties

Liquidity pools, yield farming en lending-protocollen genereren vaak tientallen microtransacties. Elk van deze transacties heeft fiscale implicaties en moet correct in je FIFO-berekening worden opgenomen. Dit manueel bijhouden is in de praktijk nagenoeg onmogelijk.

Automatiseer je aangifte met Cryptotax

Het moge duidelijk zijn: een correcte FIFO-berekening vereist een waterdichte administratie van elke transactie, op elk platform, met de juiste eurowaarde op het juiste moment. Voor wie meer dan een handvol transacties per jaar doet, is dit manueel vrijwel onhaalbaar.

Cryptotax automatiseert dit hele proces:

• Automatische import: Koppel je exchanges (Bitvavo, Kraken, Binance, Coinbase en meer) en wallets (Ethereum, Base, Arbitrum). Al je transacties worden automatisch ingelezen.
• FIFO-berekening: Onze engine past de FIFO-methode automatisch toe op al je transacties, over alle platformen heen — precies zoals de voorgestelde Belgische wetgeving het voorschrijft.
• DeFi-ondersteuning: Staking, swaps, bridges, lending — Cryptotax herkent en categoriseert complexe DeFi-transacties automatisch.
• Belastingrapport: Genereer een kant-en-klaar overzicht dat je direct kunt gebruiken voor je belastingaangifte, inclusief de berekening voor Bijlage 2.

Of je nu een beginnende belegger bent met een paar transacties of een ervaren DeFi-gebruiker met duizenden transacties verspreid over meerdere blockchains — Cryptotax zorgt ervoor dat je FIFO-berekening klopt en dat je aangifte volledig is.

Conclusie: voorbereiding is het halve werk

De voorgestelde meerwaardebelasting van 10% op crypto-activa markeert een nieuw hoofdstuk voor Belgische crypto-investeerders. Of het wetsvoorstel in zijn huidige vorm wordt aangenomen of niet, één ding is zeker: de fiscus krijgt steeds meer inzicht in je cryptotransacties dankzij DAC8.

De sleutel tot een correcte en voordelige aangifte? Een nauwkeurige cost basis-berekening volgens de FIFO-methode. Begin vandaag nog met het op orde brengen van je transactiegeschiedenis. En als je het jezelf makkelijk wilt maken, laat Cryptotax het rekenwerk voor je doen.